Jak przygotować się do badania OZSS. Klienci bardzo często pytają, jak przygotować się do badania w OZSS, jak przygotować się do badania przez biegłego psychologa? Jak przygotować dziecko na badanie OZSS? Konieczne jest uprzedzenie dziecka, że będzie uczestniczyło w badaniu. Kościelny biegły psycholog – elementy opinii. Podstawowymi elementami opinii są: imię i nazwisko kościelnego biegłego sądowego, jego stopień albo tytuł naukowy, nazwisko sędziego kościelnego, określenie przedmiotu opinii, data i przysięga, ukazanie faktów i wskazanie metody, dyskusja zawierająca motywację, wnioski dotyczące nia przez sądy opinii psychologicznych w sprawach nieletnich. i w sprawach z zakresu władzy. (sądy) z dowodu z opinii biegłego psychologa w sprawach nie-.Na czym polegają badania psychologiczne, które zleca sąd, gdy rodzice nie mogą. dowód z opinii biegłego psychologa, a niekiedy także dodatkowo pedagoga.Od jego opinii w znacznej mierze zależy los pozwanych w rozmaitych odrabianie pracy domowej przez dzieci z dysleksją zajmuje zazwyczaj 2–3 razy więcej czasu niż przez rówieśników, a do tego często dochodzą zajęcia specjalistyczne i terapia – nic dziwnego, że pojawia się u nich zmęczenie, zniechęcenie czy nawet bunt; Dysleksji NIE POKONA intensywna nauka i wielokrotne powtórki W sprawach dotyczących opieki nad dziećmi sąd może zlecić przeprowadzenie opinii przez Opiniodawczy Zespół Specjalistów Sądowych. Zespół ten, złożony z ekspertów różnych dziedzin, oceniać będzie jakość opieki sprawowanej nad dzieckiem oraz dobrostan tego dziecka, a także kompetencje wychowawcze opiekunów. O tym, jak przebiega to badanie, na czym polega i jak się do niego Pojęcie diagnozy pochodzi z nauk medycznych i oznacza rozpoznanie. Lekarz zazwyczaj w sposób automatyczny, rutynowy, kierując się algorytmem stawia rozpoznanie i określa metody leczenia. Zdaniem Antoniego Kępińskiego (1989) w psychiatrii i psychologii taka rutynizacja byłaby niemożliwa, bo celem jest poznanie chorego. RTkc. realizowany kierownik projektu dr hab., prof. Uniwersytetu SWPS psycholog kliniczny i sądowy, wieloletnia biegła sądowa z rekomendacją PTP, specjalizuje się w problematyce relacji w bliskich związkach oraz zaburzeń osobowości zobacz biogramwartość projektu: 359 592 PLN organizacja finansująca: Narodowe Centrum Nauki dyscyplina: nauki prawne, psychologialokalizacja: Katowiceokres realizacji: 2016 2017 2018 2019 2020 2021 projekt naukowy OPINIOWANIE SĄDOWO-PSYCHOLOGICZNE sprawach nieletnich i sprawach z zakresu władzy rodzicielskiej Jednostka realizująca Kwota dofinansowania359 592 PLN Jednostka finansująca Okres realizacji projektu: 2016-2021 Co roku do sądów powszechnych w Polsce wpływa ponad tysiąc spraw rodzinnych (w tym spraw nieletnich), w których oprócz zebranego materiału dowodowego często korzysta się z opinii biegłego psychologa. Dotychczas nie istnieją w pełni wypracowane standardy opiniowania-sądowo psychologicznego w wyżej wymienionych sprawach. Zespół naukowców pod kierownictwem prof. Danuty Rode przeprowadzi ogólnopolskie badania, których celem sformułowanie kryteriów oceny dowodu z opinii psychologicznej oraz opracowanie modeli i standardów metodologicznych opiniowania sądowo-psychologicznego. Założenia projektu Cele projektu Dotychczas nie zostały w pełni wypracowane standardy opiniowania sądowo-psychologicznego w sprawach nieletnich i w sprawach z zakresu władzy rodzicielskiej, co utrudnia podnoszenie jakości opinii. Opinia sądowo-psychologiczna jako dowód w sprawie powinna spełniać wymóg wysokiego poziomu merytorycznego, odgrywa rolę nie tylko w podejmowaniu decyzji procesowych, ale zakres jej wpływu jest stosunkowo szeroki: dotyczy zarówno osób badanych ich rodzin, jak również sfery ekonomicznej i społecznej. Z tego względu konieczne jest z jednej strony opracowanie modeli i standardów metodologicznych opiniowania sądowo-psychologicznego w w/w sprawach na podstawie badań empirycznych przeprowadzonych w polskiej próbie badawczej, które wpłyną na jakość procedur diagnostycznych i czynności podejmowanych przez biegłych psychologów w procesie opiniowania sądowego, z drugiej zaś sformułowanie kryteriów oceny dowodu z opinii psychologicznej, które mogłyby stanowić przydatne narzędzie dla organów procesowych do ewaluacji dowodu z opinii biegłego. Metodologia Projekt zostanie zrealizowany w siedmiu etapach, każdy obejmuję konkretne zdania. W projekcie zostaną wykorzystane następujące metody i techniki badawcze: Badanie akt sądowych: sprawy dotyczące nieletnich (na podstawie oraz sprawy z zakresu władzy rodzicielskiej (na podstawie w wydziałach rodzinnych i nieletnich sądów rejonowych. Łącznie 600 spraw sądowych – 300 dotyczących nieletnich i 300 dotyczących wykonywania władzy rodzicielskiej. W badaniach akt sądowych zostanie wykorzystany – opracowany w ramach projektu – Kwestionariusz Do Badania Akt Sądowych, który będzie się składał z dwóch części: A - analiza akt sądowych i B – analiza opinii sądowo-psychologicznych. Wywiady pogłębione z sędziami wydziałów rodzinnych i nieletnich sądów rejonowych oraz biegłymi psychologami. Użyteczność wyników Opracowanie modeli i standardów metodologicznych opiniowania sądowo-psychologicznego w sprawach nieletnich i z zakresu władzy rodzicielskiej. Sformułowanie kryteriów oceny dowodu z opinii psychologicznej dla organów procesowych. Analiza dotychczasowych procedur metodologiczno-diagnostycznych stosowanych przez biegłych w procesie opiniowania psychologicznego w sprawach nieletnich i sprawach z zakresu władzy rodzicielskiej oraz przedstawienie oceny zgodności sposobu korzystania przez sądy z dowodu z opinii biegłego psychologa w/w sprawach. Przedstawienie propozycji standardów opiniowania psychologicznego w sprawach nieletnich i z zakresu władzy rodzicielskiej powinno pełnić rolę wskazówek i zaleceń do ich wypełnienia przez biegłych, a dla sądu przyczynek do oceny wartości dowodowej opinii i jej użyteczność dla rozstrzygnięcia problemu procesowego. Zespół badawczy Kabzińska, Joanna wykonawca Imię i nazwisko Joanna Kabzińska Email Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript. Specjalizacja Doktor nauk prawnych o specjalności kryminalistyka i magister psychologii Funkcja w Instytucie {"funkcja-w-instytucie0":{"Funkcja":"","Nazwa w mianowniku":"Instytut Psychologii","Nazwa odmieniona":""}} Funkcja na Wydziale {"funkcja-na-wydziale0":{"Funkcja":"prodziekan ds. dydaktycznych","Nazwa w mianowniku":"Wydzia\u0142 Psychologii w Katowicach","Nazwa odmieniona":"Wydzia\u0142u Psychologii w Katowicach"}} Funkcja w Katedrze {"funkcja-w-katedrze0":{"Funkcja":"","Nazwa w mianowniku":"Zak\u0142ad Psychologii S\u0105dowej","Nazwa odmieniona":""}} Instytut Instytut Psychologii dr Joanna Kabzińskapsycholożka i prawniczka, specjalizuje się w psychologii zeznań świadków i psychologii podejmowania decyzji w postępowaniu sądowym Rode, Magdalena wykonawcaMagdalena Rode dr dr Joanna Kabzińskabiegły sądowy psycholog przy Sądzie Okręgowym w Katowicach Habzda-Siwek, Ewa wykonawca Specjalizacja doktor nauk prawnych i magister psychologii, zajmuje się problemem różnic w obrazie przestępczości kobiet i mężczyzn Imię i nazwisko Ewa Habzda-Siwek Email Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript. dr Ewa Habzda-Siwekdoktor nauk prawnych i magister psychologii, zajmuje się problemem różnic w obrazie przestępczości kobiet i mężczyzn Rezultaty projektu Psychologiczna diagnoza demoralizacji w opiniodawstwie sądowym Podstawowym przedmiotem badań psychologów opiniujących w sprawach nieletnich jest określenie stopnia demoralizacji nieletnich oraz zaleceń określających kierunki dalszych oddziaływań z uwzględnieniem zastosowania odpowiedniego środka wychowawczego lub poprawczego. Zdarza się też, że sąd wyraża poszczególne zagadnienia, odnosząc się w większym stopniu do specyfiki sytuacji. Nowe kierunki badań wskazują na konieczność uwzględnienia w modelu diagnozy demoralizacji nieletnich czynników ryzyka i czynników ochronnych, odwołujących się do teorii odporności (resiliency) lub podatności (vulnerability), które nie tylko pomagają w wyjaśnianiu zachowań o cechach demoralizacji, ale nade wszystko pozwalają poprzez zaakcentowanie czynników ochronnych, np. indywidualnych, typu: sumienność, optymizm, dobre funkcjonowanie intelektualne, ugodowość, poczucie własnej skuteczności, poczucie winy czy czynników ochronnych tkwiących w rodzinie: wsparcie i zaangażowanie rodziców, spójne praktyki wychowawcze opiekunów, wzory zachowań konwencjonalnych w rodziniezasugerować możliwości ich wzmacniania. Pozwalają także określić w diagnozie możliwości i kierunki rozwoju nieletniego (lub ich ograniczenia), uwzględniając tym samym perspektywę jego postępowania w przyszłości. Propozycje oddziaływań terapeutycznych, wychowawczych czy resocjalizacyjnych są mocnym atutem pełnej diagnozy nieletniego. W myśl koncepcji, odporności lub podatności to nie stałe cechy jednostki, które można zaobserwować (zmierzyć) w dowolnym momencie, ale właściwości ujawniające się w sytuacji silnego lub długotrwałego stresu, generują zachowaniem jednostki. Wtedy niektóre osoby (posiadające zasoby odpornościowe) są w stanie przeciwstawić się niekorzystnym wpływom i nadal mogą się prawidłowo rozwijać i przystosować się do nowych warunków. Natomiast inni (nieposiadający odpowiednich zasobów) ulegają przeciwnościom losu. W teorii odporności kluczowe znaczenie ma więc proces ochrony (protective process) uruchamiany pod wpływem czynników zwiększających ryzyko złej adaptacji lub nieprawidłowego rozwoju. Analiza wywiadów pogłębionych z sędziami sądów rodzinnych Relacja: sąd rodzinny – biegły psycholog jest budowana w oparciu o istniejące ramy prawne zasięgania dowodu z opinii psychologicznej i uzupełniana osobistymi doświadczeniami sędziów, którzy korzystają z opinii biegłych w ramach prowadzonych postępowań. Poza wypracowanymi w literaturze i orzecznictwie kryteriami oceny i wartościowania dowodu z opinii biegłego sędziowie korzystają również z własnych doświadczeń z kontaktów z biegłymi. Nawiązaniu i podtrzymywaniu tej relacji służy profesjonalizm biegłych wyrażający się w spełnianiu zadań opiniodawczych zgodnie z najwyższymi standardami metodologicznymi oraz dobre praktyki w komunikacji między sądem a biegłymi i wzajemne zaufanie. Wzajemne oczekiwania sędziów i biegłych psychologów są formułowane zarówno na poziomie ogólnym, jak i w odniesieniu do konkretnego postępowania. W sprawach nieletnich na pierwszy plan wysuwa się udział psychologa w kompleksowej diagnozie osobowości nieletniego i jego środowiska, natomiast w sprawach z zakresu władzy rodzicielskiej psycholog ma za zdanie ocenę funkcjonowania systemu rodzinnego ze wskazaniem (najczęściej) na ewaluację kompetencji rodzicielskich. W praktyce oczekiwania sądów wobec biegłych koncentrują się na możliwości uzyskania szybko i terminowo wysokiej jakości opinii, która pozwoli sędziemu na podjęcie optymalnego rozstrzygnięcia. Gotowość do budowania profesjonalnej relacji sąd – biegły jest pochodną zaufania sądów do profesjonalizmu biegłego oraz systemowych i instytucjonalnych uwarunkowań instytucji biegłych. Wiele zależy w tym aspekcie od dobrej komunikacji i wspólnego wypracowywania dobrych praktyk ułatwiających realizację zadań eksperckich. Publikacje Opiniowanie sądowo-psychologiczne w sprawach nieletnich i w sprawach z zakresu władzy rodzicielskiej Raport udostępniony jest bezpłatnie, jego całość lub fragmenty można kopiować, rozprowadzać, przedstawiać oraz na jego podstawie opracowywać inne dzieła pod warunkiem przywołania źródła: tytułu raportu wraz z nazwiskami autorów. Więcej o książce Psychological diagnosis of demoralisation in juvenile forensic assessments: fileds, models and new directions. Problems of Forensic Sciences , 114, 137–157. Rode D., Kabizńska J., Rode M., Habzda-Siwek E. (2018). Forensic Mental Health Assessment and Psychological Expertise in Juvenile Delinquency Cases in Poland Rode D., Kabizńska J., Rode M., Habzda-Siwek E., Marganski A. (w recenzji). Model praktyki opiniodawczej w sprawach nieletnich i w sprawach z zakresu władzy rodzicielskiej Rode D., Kabzińska J., Rode M., Habzda-Siwek E. (2021). (w opracowaniu). Kliniczna Psychologia Sądowa. Warszawa: PWN. Rode D., Kabizńska J., Dukała K., Zalewska-Łunkiewicz K. (2020). Ekspercki Ośrodek Opiniodawczy i KonsultacyjnyZespół stworzony z myślą o ułatwieniu dostępu do specjalistycznych badań diagnostycznych, prowadzonych przez osoby z doświadczeniem biegłych sądowych psychologów w sprawach rodzinnych. Prowadzimy kompleksową diagnostykę w sprawach rodzinnych i wydajemy opinie, które mogą być przedkładane dla celów sądowych. Oferujemy również poradnictwo psychologiczne dla rodzin dotkniętych rozwodem oraz szkolenia dla rodziców podnoszące kompetencje rodzicielskie i wychowawcze. Usługi psychologiczne Badania psychologiczne Prowadzimy kompleksową diagnostykę psychologiczną w sprawach rodzinnych, realizowaną przez osoby z doświadczeniem biegłych sądowych psychologów; Wykonujemy specjalistyczne badania rodziny: dzieci, rodziców, opiekunów obejmujące diagnozę osobowości oraz diagnozę kompetencji rodzicielskich; Wnioski z badań są podstawą do wydania opinii specjalistycznych i/lub są pomocne przy kształtowaniu założeń planu wychowawczego zgodnego z dobrem dziecka. Zobacz więcej - opis i cele badań Badania przydatne na cele poznawcze lub mediacyjne. Konflikt rodziców często wywołuje u dziecka pojawienie się tzw. „konfliktu lojalności”, który może utrudniać każdemu z rodziców obiektywną ocenę i poznanie prawdziwych potrzeb emocjonalnych i preferencji dziecka w zakresie organizacji opieki. Wyniki badań mogą pomóc w uregulowaniu opieki tak, aby była zgodna z dobrem dziecka. Badania mogą kończyć się konsultacją psychologiczną z rodzicami, bądź pisemną opinią, pomocną w prowadzeniu konstruktywnego dialogu pomiędzy partnerami. Przydatne w szczególności w celu: obiektywnego poznania preferencji i potrzeb dziecka; poznania stanowiska dziecka przed sformułowaniem żądania do sądu; ustalenia czy wprowadzenie modelu kontaktów/opieki naprzemiennej będzie zgodne z dobrem dziecka; argumentacji w dyskusji z drugim rodzicem na temat planu opieki. Opinie psychologiczne Wydajemy opinie psychologiczne, które mogą być przedkładane dla celów sądowych i mogące stanowić materiał dowodowy w toku prowadzonych spraw, opinie na okoliczności wskazane przez strony bądź zakreślone przez sąd, w szczególności: ustalenia więzi łączących małoletnie dzieci z rodzicami oceny kompetencji rodzicielskich predyspozycji do uzależnień przemocy w rodzinie i innych W przypadku zgody dwóch stron na badanie – wydana opinia może zastąpić badanie w OZSS, co znacznie skraca czas postępowania. Zobacz więcej - opis i cele opinii Opiniowanie psychologiczne NA CELE SĄDOWE Szczególnie przydatne przy: ustalaniu bądź zabezpieczaniu miejsca pobytu dziecka; ustalaniu bądź zabezpieczaniu kontaktów z dzieckiem; wykazywaniu zasadności bądź przeszkód dla ustanowienia określonego modelu opieki; wykazywaniu braku przeszkód dla sprawowania opieki, np. przy sprawach dotyczących zakazu styczności oraz przysposobienia czy adopcji; wykazywaniu, czy rozwód zagraża dobru dziecka. Konsultacje, terapia, szkolenia Oferujemy: konsultacje psychologiczne dla osób indywidualnych oraz par psychologiczne wsparcie w sytuacjach trudnych terapię krótkoterminową w Podejściu Skoncentrowanym na Rozwiązaniach Prowadzimy indywidualne szkolenia dla rodziców obejmujące zajęcia z psychoedukacji, poszerzające kompetencje rodzicielskie. Pomagamy w przygotowaniu dziecka do rozstania rodziców – szkolimy rodziców w zakresie właściwego komunikowania rozstania oraz dialogu w sprawach wychowawczych. Umożliwiamy odbycia spotkania ze specjalistą z zakresu życia rodzinnego w celu uświadomienia parze następstw rozwodu dla dzieci. Zobacz więcej Konsultacje psychologiczne w przedmiocie konsekwencji rozstania i utrzymywania prawidłowych relacji w rodzinie Konsultacje pomagają zrozumieć i zaakceptować dorosłym własne emocje związane z rozstaniem i jego konsekwencjami. Mogą także być wsparciem dla rodziny w zakresie pomocy dziecku w adaptacji do sytuacji po rozstaniu rodziców. Doświadczenie zespołu psychologów „Audi et Vide” pozwala na przepracowanie z klientami emocji związanych z rozstaniem, a także wykształcenie prawidłowych postaw rodzicielskich pozwalających na wykonywanie wspólnie władzy rodzicielskiej po rozstaniu. Kompetencje W naszym zespole pracują wieloletni biegli sądowi, posiadający praktykę w opiniowaniu sądowo – psychologicznym w sprawach rodzinnych Badania i opinie psychologiczne wykonujemy w zespołach specjalistów (dwóch psychologów lub duecie psychologa i pedagoga); Działamy zgodnie z obowiązującymi standardami postępowania diagnostycznego i zasadami metodologii badań Badania dzieci prowadzimy w tzw. „przyjaznym pokoju”. Metody Pracujemy w oparciu o metody rekomendowane przez pracownię testów psychologicznych polskiego towarzystwa psychologicznego. Prowadzimy badania w sposób nie obciążający emocjonalnie badanych, umożliwiający pełną obiektywizację wyników i sprawne wydanie opinii. Działamy kierując się zasadami etyki obowiązującymi w zawodzie psychologa. DCP: Czym zajmuje się biegły psycholog sądowy i z jakimi sprawami pracuje najczęściej? Agnieszka Juszczyk-Mirek: W Polsce żyje około 6 milionów dzieci. Niestety, jak wynika ze statystyk rocznie ofiarom przestępstw pada około 10 tysięcy małoletnich. Są to jedynie dane szacunkowe ponieważ nigdy nie dowiemy się ile dzieci rzeczywiście stało się oiarami przestępstw, ponieważ bardzo często fakt popełnienia przestępstwa nie zostaje zgłaszany na Policję czy prokuraturę. Jeżeli zostanie wszczęte postępowanie karne przeciwko sprawcy krzywdzenia małoletniego, wówczas konieczny może stać się jego udział w procesie, a tym samym jego przesłuchanie w charakterze świadka. W art. 185a Kodeksu postępowania karnego został uregulowany szczególny tryb przesłuchania małoletniego pokrzywdzonego, mający chronić go przed wtórną wiktymizacją. Przesłuchanie odbywa się na posiedzeniu sądu, w którym uczestniczy również biegły psycholog. To jedna z najczęstszych sytuacji do jakich bywa powoływany biegły psycholog sądowy. DCP: Na czym polega przesłuchanie małoletniej ofiary? Agnieszka Juszczyk-Mirek: W tym specjalnym trybie można przesłuchać pokrzywdzonego, który w chwili przesłuchania nie ukończył 15 lat oraz małoletniego, który w chwili przesłuchania ukończył 15 lat, jeżeli zachodzi uzasadniona obawa, że przesłuchanie w innych warunkach mogłoby wywrzeć negatywny wpływ na jego stan psychiczny. Małoletniego można przesłuchać tylko wówczas, gdy jego zeznania mogą mieć istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, i tylko raz, chyba że wyjdą na jaw istotne okoliczności, których wyjaśnienie wymaga ponownego przesłuchania lub żąda tego oskarżony, który nie miał obrońcy w czasie pierwszego przesłuchania pokrzywdzonego. Przesłuchanie odbywa się na posiedzeniu sądu w Przyjaznym Pokoju Przesłuchań, który dostosowany jest do potrzeb dziecka, nastolatka i pozwala na nawiązanie relacji, zachowanie poczucia bezpieczeństwa w trakcie spotkania. Przyjazne Pokoje Przesłuchań bardzo przypominają gabinety psychologiczne , w których dzieci mają przyboru do rysowania, zabawki, wygodny stolik z krzesełkami, czasem kanapę, dywan by móc swobodnie się pobawić. DCP: Z czego wynika konieczność powołania biegłego psychologa sądowego do takiego badania? Agnieszka Juszczyk-Mirek: Każde dziecko wymaga innego podejścia, zwłaszcza jeżeli doświadczyło traumatycznych przeżyć. Fakt ten uzasadnia udział biegłego psychologa w przesłuchaniu małoletniego. Sędzia, który na co dzień nie pracuje z dziećmi może mieć nie tylko trudności z przeprowadzeniem takiego przesłuchania bez udziału biegłego psychologa, ale również z oceną dowodu z zeznań dziecka, a w konsekwencji, z ustaleniem prawdy. Wobec czego, do efektywnego przesłuchania dziecka potrzebny jest udział psychologa, który posiada wiedzę specjalistyczną, umiejętności i doświadczenie w pracy z dziećmi. Szczególne trudności mogą pojawić się w sytuacji, gdy przesłuchiwany jest małoletni pokrzywdzony na tle seksualnym. W takim przypadku, psycholog musi w sposób delikatny i dyskretny ustalić wiedzę dziecka na temat życia płciowego oraz szczegółów anatomicznych, funkcji fizjologicznych ludzkiego organizmu i ewentualnie posiadania przez małoletniego informacji o takich czynach jak np. zgwałcenie. DCP: Jakie zadania stawia sąd przed biegłym psychologiem sądowym? Agnieszka Juszczyk-Mirek: Biegły psycholog jest powołany do udziału w przesłuchaniu na mocy postanowienia sądu, niezależnie od tego, czy przesłuchanie odbywa się w postępowaniu przygotowawczym czy sądowym. W tym postanowieniu sąd powinien określić zakres ekspertyzy, jej przedmiot oraz wskazać pytania szczegółowe. Do przykładów pytań szczegółowych jakie formułuje sąd należy zaliczyć: czy pokrzywdzony wykazuje objawy gwałtu lub molestowania seksualnego?, czy można przyjąć, że świadek przeżył doświadczenia związane z przemocą seksualną?, czy świadek jest prawidłowo rozwinięty intelektualnie?, jakie skutki w psychice pokrzywdzonej obecnie oraz na przyszłość mogą powstać na tle przedmiotowej sprawy?, czy można u małoletniej zaobserwować podatność na sugestię lub ukierunkowanie zeznań? DCP: Czy biegłym psychologami są tylko eksperci z listy biegłych ? Agnieszka Juszczyk-Mirek: Zgodnie z treścią art. 195 KPK, do pełnienia czynności biegłego jest obowiązany nie tylko biegły sądowy, lecz także każda osoba, o której wiadomo, że ma odpowiednią wiedzę w danej dziedzinie. Z treści tego przepisu wynika, że sąd powołuje biegłego ze specjalnej listy biegłych, prowadzonej przez prezesa sądu okręgowego, jak również może powołać biegłego ad hoc. DCP: Czy można opisać, jakie czynności w trakcie przesłuchania małoletniego wykonuje biegły psycholog sądowy? Agnieszka Juszczyk-Mirek: Rola biegłego psychologa powołanego do udziału w przesłuchaniu małoletniego pokrzywdzonego sprowadza się do trzech czynności: przygotowania małoletniego do udziału w przesłuchaniu, uczestniczenia w faktycznym przesłuchaniu w pokoju przesłuchań oraz wydaniu opinii po odbytym przesłuchaniu. Zanim jednak biegły psycholog przystąpi do przygotowania małoletniego do udziału w przesłuchaniu, musi zapoznać się z materiałem zgromadzonym w sprawie, w takim zakresie, aby poznać sytuację małoletniego. Przesłuchanie dziecka w trybie art. 185a KPK, składa się z 4 faz. Faza pierwsza, to inaczej etap swo- bodnej wypowiedzi, podczas którego sędzia przedstawia siebie oraz inne osoby biorące udział w przesłuchaniu. Ponadto powinien powiedzieć czym się zajmuje, poinformować, że ich rozmowa jest nagrywana, zapytać o imię i nazwisko przesłuchiwanego dziecka, do której chodzi klasy itp. Faza druga, to faza swobodnej wypowiedzi, która polega na spontanicznej relacji małoletniego na temat zdarzenia. Faza trzecia, to faza pytań szczegółowych. Sędzia zadaje wówczas dziecku pytania, w celu uporządkowania tego co dziecko zeznało, a także uzyskania dodatkowych informacji. Ostatnia faza to czynności końcowe, które zmierzają do tego, aby dziecko odreagowało składanie zeznań, np. poprzez krótką rozmowę o zainteresowaniach dziecka. Następnie sędzia dziękuje dziecku za przybycie i poświęcenie , czas. Jak wynika z powyższego, małoletni jest głównie przesłuchiwany przez sędziego, ale w przesłuchaniu bierze udział również biegły psycholog. Należy w tym miejscu podkreślić, że rola biegłego nie sprowadza się w tym wypadku jedynie do biernej obecności, lecz do aktywnego uczestniczenia w tej czynności procesowej. Jego rola polega na pomaganiu sędziemu w formułowaniu pytań do małoletniego oraz wytłumaczeniu w zrozumiały sposób czego dotyczy pytanie. Wyjątkowo może się zdarzyć, że na wniosek sędziego to właśnie biegły może być osobą wiodącą w przesłuchaniu, a nawet przesłuchać dziecko, jeżeli np. sędzia nie jest w stanie zapanować nad małoletnim. Po zakończonym przesłuchaniu biegły ma obowiązek przedstawić sądowi ustnie lub pisemnie opinię w zakreślonym przez sąd wymiarze wraz z odpowiedziami na zadane przez sąd pytania wraz z krótkim uzasadnieniem. W swojej opinii biegły psycholog powinien odnieść się do osobowości świadka, stopnia rozwoju umysłowego oraz posiadanej przez małoletniego zdolności postrzegania. Opinia nie zawiera treści zeznań złożonych przez małoletniego, lecz odnosi się do skutków w wymiarze psychicznym wynikające z doświadczenia go przestępstwem oraz ewentualnie wynikające z nich przeciwwskazania dla ponownego składania zeznań przez biegły powinien zaprezentować osobowość świadka. ------------------------ Agnieszka Juszczyk-Mirek - psycholog kliniczny, certyfikowany psychoterapeuta systemowy, psychoterapeuta CBT, certyfikowany interwent kryzysowy Polskiego Towarzystwa Interwencji Kryzysowej, superwizor i trener Polskiego Towarzystwa Interwencji Kryzysowej. Prowadzi psychoterapię indywidualną (w podejściu systemowym, oraz poznawczo-behawioralnym), grupową, terapię rodzin i par, zajęcia psychoedukacyjne i szkolenia. Pracuje z pacjentami i ich rodzinami z zaburzeniami psychotycznymi, zaburzeniami odżywiania, zaburzeniami psychosomatycznymi. Specjalizuje się w terapii zaburzeń lękowych, depresyjnych, psychotycznych, psychoterapii zaburzeń seksualnych, zaburzeń ASD i PTSD. Jest biegłym sądowy w zakresie psychologii klinicznej dzieci i dorosłych oraz seksuologii. Ukończyła psychologię na Uniwersytecie Wrocławskim oraz studia podyplomowe w zakresie Seksuologii na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, oraz w Centrum Medycznego Kształcenia Podyplomowego w Warszawie .W zakresie umiejętności psychoterapeutycznych kształciła się także w Szkole Terapeutycznej Psychoterapia Systemowa Indywidualna i Rodzinna WTTS (kurs podstawowy i kurs zaawansowany), Terapia Rodzin - Polski Instytut Ericksonowski, Terapia Małżeństw i Par - Polski Instytut Ericksonowski, Centrum Terapii Poznawczo-Behawioralnej w Warszawie, Studium metod pracy z ofiarami przemocy seksualnej, ich rodzinami i opiekunami - Fundacja Dzieci Niczyje, Studium Opiniowania Psychologiczno-Sądowego - Fundacja Dzieci Niczyje, Centrum Medycznym Kształcenia Podyplomowego w Warszawie. Pacjentów przyjmuje w Dolnośląskim Centrum Psychoterapii we Wrocławiu przy ul. Dyrekcyjnej 37/47. Opiniowanie sądowo-psychiatryczne i sądowo-psychologiczne na potrzeby postępowania sądowego należy do biegłych sądowych, lekarzy psychiatrów i psychologów klinicznych. Kodeks postępowania karnego dopuszcza możliwość zwrócenia się o opinię do instytucji naukowej lub specjalistycznej, jednak na pierwszym miejscu stawia możliwość zasięgnięcia opinii biegłego psychiatry i psychologa klinicznego. Zazwyczaj opinia sądowo- psychiatryczna na użytek postępowania sądowego jest opinią biegłego lekarza psychiatry i biegłego psychologa klinicznego. Biegli mogą wydać odrębne opinie, jak również może to być kompleksowa opinia psychiatryczno-psychologiczna. Za najbardziej optymalny wariant uznaje się konieczność współpracy biegłych psychologa i psychiatry. Zaletą takiego postępowania jest zachowanie jednolitości metodologicznej w diagnozowaniu stanu psychicznego i formułowaniu opinii. Opiniowanie psychiatryczno-sądowe i psychologiczno-sądowe dotyczy opiniowania w sprawach karnych i cywilnych. Opiniowanie sądowo-psychiatryczne i psychologiczne w sprawach karnych Dotyczy: Poczytalności w znacznym stopniu ograniczonej i niepoczytalności osoby podejrzanej o popełnienie przestępstwa. Obowiązkiem biegłego jest potwierdzenie lub zaprzeczenie obecności choroby psychicznej, upośledzenia umysłowego lub innego zakłócenia czynności psychicznej i odniesienie się do kwestii rozpoznania znaczenia czynu lub pokierowania swoim postępowaniem w chwili popełnienia czynu. Popełnienie przestępstwa w stanie silnego wzburzenia, które podlega mniejszej karze. Biegły psycholog ocenia poczytalność związaną ze stanem silnego wzburzenia. Ocena pobudek sprawcy przestępstwa. Ocena wiarygodności zeznań. Ocena zdolności świadka do prawidłowego postrzegania, zapamiętywania postrzegań i odtwarzania. Zastosowania środków zabezpieczających wobec osób chorych psychicznie i osób niepoczytalnych. Opiniowania w sprawach nieletnich, którzy popadli w konflikt z prawem bądź z zasadami współżycia społecznego. Badanie ma na celu ocenę stanu zdrowia psychicznego nieletniego w chwili dokonania czynu zabronionego i zdecydowanie o ewentualnej potrzebie zastosowania wobec niego odpowiednich środków leczniczo-wychowawczych. Opiniowanie w stanach upicia alkoholowego np. dotyczy analizy obrazu i podłoża psychopatologicznego upicia w czasie popełnienia czynu np.: czy ma podłoże organiczne, atypowe, co może mieć decydujące znaczenia dla poczytalności. Psychiatra sądowy – opiniowanie w sprawach cywilnych. Biegły psycholog i psychiatra w sprawach cywilnych najczęściej ocenia zdolność do działań prawych w różnych stanach psychicznych. Od sprawności psychicznej, bowiem zależy: ocena skutków prawnych podjętych przez osobę czynności prawnych, możliwość funkcjonowania w określonych sytuacjach społecznych i prawnych oraz prowadzenie własnych spraw w obrocie cywilnoprawnym. Każdy człowiek od chwili urodzenia ma zdolność prawną. Możliwe jest ograniczenie zdolności prawnej. Dotyczy ono wyłącznie określonych rodzajów praw i obowiązków np. pozbawienia praw rodzicielskich. Pełną zdolność do czynności prawnych nabywa się w chwili uzyskania pełnoletności. Nie mają zdolności do czynności prawnej osoby, które nie ukończyły13 lat i ubezwłasnowolnione całkowicie. Opiniowanie psychiatryczno-psychologiczne może dotyczyć zdolności do kierowania swoim postępowaniem, orzeczenia o ubezwłasnowolnieniu częściowym lub całkowitym. Podstawą ubezwłasnowolnienia może być potrzeba ochrony osoby, której ubezwłasnowolnienie ma dotyczyć np. ochrony majątku lub załatwianiu jej spraw osobistych. Ani choroba psychiczna, ani upośledzenie umysłowe nie wpływają bezpośrednio na zdolność do czynności prawnych i nie przesądzają o ubezwłasnowolnieniu. Opiniowanie psychiatryczno-psychologiczne dotyczące oświadczenia woli, zdolności do świadomego powzięcia decyzji i oceniające psychiczną swobodę działania. Złożenie oświadczenia woli jest podstawą wszelkich działań prawnych np. zawieranie umów, zaciąganie zobowiązań niematerialnych typu zawarcie związku małżeńskiego oraz sporządzanie testamentu. Istnieją sytuacje, w których może wystąpić wada oświadczenia woli, stany faktyczne uzasadniające pozbawienie oświadczenia woli skuteczności prawnej (nieważności). Oznacza to, że brak świadomości lub brak swobody w wyrażeniu woli i powzięciu decyzji powoduje, że bezwzględnie nieważne jest oświadczenie woli złożone przez osobę. Dotyczy to szczególnie choroby psychicznej, niedorozwoju umysłowego lub innego zaburzenia czynności psychicznych nawet, jeśli jest ono przejściowe. Brak świadomości nie oznacza dosłownie utraty świadomości, charakteryzuje się brakiem rozeznania, niemożności zrozumienia własnych działań i innych, jest niezdawaniem sobie sprawy ze znaczenia postępowania. Zadaniem biegłego psychiatry i psychologa jest ocena, czy osoba mogła świadomie i swobodnie podjąć określoną decyzję i wyrazić swoją wolę. Są to najczęstsze pytania stawiane przez sąd w sprawach testamentowych. Opiniowanie psychiatryczno-psychologiczne może dotyczyć zawarcia małżeństwa bądź jego unieważnienia w kontekście zdolności do zawarcia małżeństwa, które podlega regulacji Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, i jest związane z chorobą psychiczną bądź upośledzeniem. Może dotyczyć rozwodu, na przykład w sytuacji trwałego i zupełnego rozkładu pożycia będącego wynikiem długotrwałej i poważnej choroby psychicznej. Opiniowanie psychiatryczno-psychologiczne w przypadku postępowania sądowego w sprawach rodzinnych i opiekuńczych. Sądy Rodzinne i Opiekuńcze mają ustawowy obowiązek zwracania się do biegłego psychologa sądowego w sprawach dotyczących osób małoletnich, poniżej 18 roku życia. Opiniowanie w sprawach rodzinnych i opiekuńczych jest kompleksową diagnozą systemu rodzinnego. Zazwyczaj dotyczy spraw rozwodowych np.: Czy orzeczenie o rozwodzie nie zagrozi dobru dziecka. Uregulowanie władzy rodzicielskiej w związku z rozwodem rodziców, który z rodziców lepiej będzie wykonywał władzę rodzicielską. Ograniczenia lub pozbawienia władzy rodzicielskiej. Przywrócenie władzy rodzicielskiej Sposobu uregulowania kontaktów z drugim rodzicem lub innymi osobami, jak mają przebiegać kontakty dziecka z rodzicem niesprawującym nad nim pieczy i władzy. Czy dla dobra dzieci można dopuścić do ich rozdzielenia. Ocena kompetencji wychowawczych rodziców, kwalifikacji kandydatów do pełnienia określonej roli lub wywiązywania się z obowiązków w sprawie dotyczącej pieczy zastępczej. Ocena więzi uczuciowej między dzieckiem a określonymi członkami rodziny Czy dziecko jest lub było obiektem manipulacji jednego z rodziców. Oceny zdolności przedstawienia przez dziecko w sądzie swoich oczekiwań. Sąd i Prokurator może zwrócić się do psychologa sądowego w celu przeprowadzenia postępowania mediacyjnego, w celu ugodowego i satysfakcjonującego obie strony rozwiązania zaistniałego konfliktu karnego lub w sprawach z zakresu prawa rodzinnego i opiekuńczego. Badanie OZSS jest badaniem bardzo istotnym, jeśli chodzi o uregulowanie kwestii rodzinnych, dlatego warto dobrze przygotować się do niego. Warto mieć również świadomość tego, jak wyglądają poszczególne metody badawcze i jaki jest ich cel. Dlatego dziś przygotowałam wpis dotyczący obserwacji. Podczas badania specjaliści zwracają uwagę nie tylko na wypowiedzi rodziców. Biorą pod uwagę także ich zachowanie, relacje między nimi i zachowanie wobec dzieci. Kwestie, które poruszam w tym wpisie to: jakie są rodzaje metod badawczych, płaszczyzny obserwacji, czy w badaniu powinno brać udział rodzeństwo. Rodzaje metod badawczych Uregulowania prawne wskazują dwa rodzaje metod. Do podstawowych metod badawczych zalicza się: obserwację, analizę akt sprawy, wywiad. Istnieją jeszcze inne metody w postaci kwestionariuszy i testów. Zgodnie z przepisami są traktowane jako metody pomocnicze. Obserwacja należy do podstawowych metod badawczych, więc jest stosowana w każdym procesie diagnostycznym w OZSS. Nie można zatem wydać żadnej opinii bez obserwacji. Jest to metoda, dzięki której można wypowiedzieć się na temat więzi między rodzicami a dzieckiem, a także ich postaw. Są sytuacje wyjątkowe, kiedy badanie przeprowadza się bez obserwacji. Kiedy do tego dochodzi? Wtedy, kiedy osoba odmówi udziału w badaniu bądź nie stawi się na nie bez usprawiedliwienia. W takim przypadku specjalista zadaje sądowi pytanie czy może wydać opinię na podstawie posiadanego materiału tj. po analizie akt sprawy. Zgoda organu jest tutaj konieczna, gdyż biegły/specjalista nie może zadecydować o tym samodzielnie. Obserwacja i jej płaszczyzny Obserwacja jest prowadzona na dwóch płaszczyznach. Pierwsza forma to obserwacja ogólna. Obserwację prowadzi się cały czas, czyli od momentu wejścia do OZSS – obserwuje się to: jak ubrane jest dziecko, z kimś przyszło dziecko, jak dziecko reaguje na drugiego rodzica, czy dziecko odnajduje się w nowej sytuacji. Obserwacja ta nie jest skonkretyzowana, jednak druga płaszczyzna obserwacji dotyczy całej rodziny. Dotyczy to wspólnych zabaw, interakcji czy przebywania w jednym pomieszczeniu. Dzięki tej formie obserwacji można dowiedzieć się: jaka jest postawa dziecka wobec rodzica, jakie są więzi między rodzicami a dzieckiem, jak wyglądają więzi między jednym a drugim rodzicem. Obserwacja ta jest obserwacją kierunkową, która może dać wiele wniosków. Dzieci bowiem nie potrafią ukrywać swoich odczuć czy zachowania – reagują spontaniczne, więc widać jego reakcję na rodziców, jaki mają do nich stosunek. W tej obserwacji widać również jak rodzice zwracają się do dziecka. Stanowi podstawę wydawania opinii, choć nie można wydać jej wyłącznie na podstawie obserwacji. Obserwacja jest przeprowadzona w dwóch kategoriach: zachowanie wszystkich członków rodziny podlega procesowi diagnostycznemu, jeden rodzic jest obserwowany w interakcji z dzieckiem bądź dziećmi. Jest to zależne od decyzji osoby prowadzącej badanie. Jest to podyktowane warunkami lokalowymi, czasem prowadzenia badania lub liczebnością rodziny. Specjaliści czasami prowadzą obserwację rodzica z dziećmi, a nie z każdym dzieckiem osobno. Są ośrodki, które właśnie w ten sposób przeprowadzają to badanie. Jeśli biegły podejmuje decyzję o tym, że obserwacja będzie dotyczyć rodzica i jego relacji z każdym z dzieci osobno, to wówczas obserwacja drugiego rodzica musi odpowiadać tym samym kryteriom. Czy można nagrywać badania w OZSS Otrzymuję od Was pytania odnośnie tego czy można nagrywać badania w OZSS, jak również spotykam się z sytuacją, kiedy rodzice posiadają nagrania z przeprowadzonych badań. Mogę powiedzieć, że nigdy nie podjęłam się takiego działania. Zgodnie z przepisami prawa nie można nagrywać procesu diagnostycznego przeprowadzonego w OZSS. Uprawnień do nagrywania badań prowadzonych w OZSS nie posiadają ani badani rodzice, ani specjaliści OZSS. Jak przygotować się do obserwacji przez specjalistów OZSS Obserwacja odbywa się niemal czas, a kontrolowanie swojego zachowania tak długo jest niemożliwe. Przygotowując się do obserwacji, jeśli masz dobry kontakt z dzieckiem, to będzie to widoczne podczas obserwacji. Sytuacja jest bardziej skomplikowana, jeśli relacja rodzica z dzieckiem jest zaburzona. Wówczas diagnoza może być utrudniona lub osłabienie więzi jest widoczne. Kiedy jesteś rodzicem nieuczestniczącym w życiu dziecka często, powinieneś zadbać o inny materiał dowodowy oraz przedstawienie swojego stanowiska, dlatego, że obserwacja może nie pokazać wszystkich aspektów. 📒 Przygotowałam e-book ze zbiorem ponad 190 pytań podzielonych na 18 kategorii, które możesz wykorzystać w swoim wniosku. W pakiecie znajduje się również wzór wniosku do sądu o badanie i rozszerzenie tezy dowodowej. Kluczowe pytania do badania OZSS i biegłych psychologów Czy w badaniu powinno brać udział rodzeństwo W standardowej sytuacji, kiedy rodzeństwo przebywa w jednym środowisku rodzinnym, podlegają badaniu. Często rodzeństwo jest wyłączone z tego badania wówczas, kiedy jest pełnoletnie i nie zamieszkuje już w domu. Jeśli jednak sąd postanowi inaczej ze względu na wyjątkowa sytuacje, wówczas i dorosłe rodzeństwo może uczestniczyć w badaniu OZSS. Jeśli potrzebujesz konsultacji w sprawie opinii lub przygotowania do niej zarzutów, skontaktuj się ze mną: 📩 bajsarowicz@ 📲 Zapraszam Cię na moją stronę na Facebooku: Pozdrawiam Magdalena Bajsarowicz Prawnik & Psycholog sądowy

badanie dziecka przez psychologa sądowego